ALET İSMİ (إسم الآلة)

 

Fiilden türeyen ve ait olduğu fiilin kendisiyle işlendiği alete delalet eden isim yapısıdır. Müteaddi, üçlü fiillerden türerler. Alet isimleri şu kalıplardadır:

1.     مِفْعَالٌ  ٌ

a.           كَالَ ölçmek, tartmak – مِكْيَال ölçek

b.           فَتَحَ açmak – مِفْتَاح anahtar

 

2.           مِفْعَلٌ

a.              غَزَلَ eğirmek – مِغْزَل

b.              نَبَرَ  yükseltmek – مِنْبَر minber

 

3.           مِفْعَلَة

a.           لَعِقَ yalamak – مِلْعَقَة kaşık

b.           كَنَسَ süpürmek – مِكْنَسَة süpürge

 

4.           مُفْعُلٌ

a.            نَخَلَ elemek – مُنْخُل elek

 

5-          فَعَّالَة

a-        karlı oldu    ثَلجَ buzdolabı ثَلاَّجَةٌ

ٌb-        سَخَنَısıttı   سَخّاَنَة şofben

 

 

******************************************

 

ZAMAN VE MEKAN İSMİ (işin yapıldığı yer ve zaman anlamına gelir)

 

1-Not: 4,5 ve 6 harfli fiillerin zaman ve mekan ismi, ism-i mefulleriyle aynıdır.

اَلْمُسْتَشْفَى          şifa istenen yer-zaman :hastane: şifa arama anlamlarına gelir.

 

2- 3 harfli fiillerin zaman ve mekan ismi, aşağıdaki kalıplara göre yapılır.

KALIPLARI:

  مَفْعَلَةٌ  مَفْعِلٌ    مَفْعِلَةٌ    مَفْعَلٌ 

*******************

 

ÖRNEKLER اَمْثِلة

ekti زَرَعَ    çiftlik-ekme yeri ve zamanıمَزْرَعَةٌ     

 

  وَعَدَ   söz Verdi    randevu-söz verme yeri ve zamanı  مَوْعِدٌ

ev نَزَلَ         مَنْزِلٌindi

 

bindi رَكِبَ      binek   مَرْكَبٌ

 

Durdu وَقفَ         Durak  مَوْقِفٌ

 

Sığındı  اَوَى           sığınakمَاْوَى