Ana Menü

Kayıt ol

Online Ziyaretçiler

Şu anda 35 konuk çevrimiçi

GTranslate

English French German Italian Portuguese Russian Spanish
Haber Türleri أَنْوَاعُ الخَبَرِ PDF Yazdır e-Posta
Super admin tarafından yazıldı.   

 

HABER TÜRLERİ İsim cümlesinde, söze kendisiyle başlanan kelimeye mübteda ( المبُْتَدَأُ ) denir. Mübteda, isim cümlesinin öznesidir. Özneyi niteleyen, öznenin durumunu haber veren kelimeye haber ( الخَبَرُ ) denir. Haber, isim cümlesinin yüklemidir. الكِتَابُ مَفْتُوحٌ Kitap açıktır. الكِتَابُ مَفْتُوحٌ cümlesinde, الكِتَابُ kelimesi mübteda ( المبُْتَدَأُ ), kapının ne durumda olduğunu bildiren مَفْتُوحٌ kelimesi ise haber ( الخَبَرُ )'dir. Haber, Müfred Olabilir Haber, müfred olabilir. Burada müfredden kastedilen, cümle veya şibh-i cümle olmamasıdır. Mesela, جُدْرَانُهُ مُتَهَدِّمَةٌ bir isim cümlesidir. جُدْرَانُ mübteda, مُتَهَدِّمَةٌ ise haberdir. Bu tür habere müfred haber denilir. مُتَهَدِّمَةٌ ne cümledir, ne de şibh-i cümledir. سَقْفُهُ مُتَصَدِّعٌ cümlesinde مُتَصَدِّعٌ haberdir. Birinci cümle için söylenenler bunun için de geçerlidir. أَبُو سَعِيدٍ رَجُلٌ cümlesinde de, أَبُو mübteda, رَجُلٌ müfred haberdir. Haber(ism-i fail ve ism-i mef’ul gibi) sıfat mânâlı kelimelerden olursa, mübteda ile haber arasında müzekkerlik, müenneslik; müfred, tesniye ve cemi olma yönlerinden uyum vardır. المجُْتَهِدُ مَحْبُوبٌ Çalışkan (erkek) sevilir. الْمُجْتَهِدَةُ مَحْبُوبَةٌ Çalışkan (bayan) sevilir. الْمُجْتَهِدَانِ مَحْبُوبَانِ İki çalışkan (erkek) sevilir. الْمُجْتَهِدَتَانِ مَحْبُوبَتَانِ İki çalışkan (bayan) sevilir. الْمُجْتَهِدُونَ مَحْبُوبُونَ Çalışkan (erkekler) sevilirler. الْمُجْتَهِدَاتُ مَحْبُوبَاتٌ Çalışkan (bayanlar) sevilirler. Ancak mübteda, gayr-i âkıl (insanın dışında) bir ismin çoğulu olursa, haber genellikle müfred müennes olarak gelir. الكُتُبُ مُفيدَةٌ Kitaplar faydalıdır. Haber, sıfat mânâlı bir kelime değilse, o zaman uyum aranmaz. ◌ِ الجُْمْلَةُ نَوْعَانِ (Cümle iki çeşittir). Bu cümlede mübteda müennes ve müfreddir. Haber ise müzekker ve tesniyedir. Haber, sıfat mânâlı bir kelime olmadığı için, belirtilen hususlarda mübtedaya uymamıştır. Aşağıdaki âyetlerde geçen müfred haberleri belirtiniz: اللّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ. اللّهُ أَحَقُّ أَن تَخْشَوْهُ. هُوَ أَعْلَمُ مَنْ يَضِلُّ عَن سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ. هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ. تِلْكَ أُمَّةٌ. هَذَا يَوْمُ يَنفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ. الحَْجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومَاتٌ. إِلهَكُُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ. وَالآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقَى. Haber, Cümle Olabilir A. İsim Cümlesi B. Fiil Cümlesi İsim cümlesinin ikinci öğesi olan haber, cümle olabilir. Bilindiği üzere, Arapçada iki çeşit cümle vardır. a. İsim cümlesi b. fiil cümlesi. Haberi, isim cümlesi olan cümleye örnek: خَالِدٌ ثَوْبُهُ جَدِيدٌ Halid'in elbisesi yenidir. ثَوْبُهُ جَدِيدٌ bir isim cümlesidir. ثوبُ mübteda, جَدِيدٌ ise haberdir. Bu cümle bir bütün olarak, خَالِدٌ mübtedasının haberidir. Ancak böyle olabilmesinin bir şartı vardır: Haber olan cümlede mübtedaya giden bir zamir bulunur. Bu cümlede o zamir, ه dür. Bu zamire, haberi mübtedaya bağladığı için râbıt رَابِط) ) denilir. Haberi fiil cümlesi olan cümleye örnek: أَخُوكَ يَكْتُبُ الْوَاجِبَ Kardeşin ödevi yazıyor. Bu cümlede يَكْتُبُ الْوَاجِبَ müstetir faili هو ile birlikte fiil cümlesi olarak, mübteda olan أَخُو nun haberidir. Dikkat edilecek olursa, أَخُو mübtedadır, fail değildir. Fail asla fiilden önce gelmez. Mustetir هو aynı zamanda râbıttır. Haber, Şibh-i Cümle Olabilir A. Zarftan Oluşan Şibh-i Cümle B. Harf-İ Cerle Mecrûrundan Oluşan Şibh-i Cümle İsim cümlesinde haber, şibh-i cümle olabilir. Şibh-i cümle, ya zarftan, ya da harf-i cerle mecrurundan meydana gelir. Haberi, zarftan oluşan şibh-i cümle olan isim cümlesine örnek: الأَزْهَارُ فَوْقَ الْمِنْضَدَةِ (Çiçekler masanın üzerindedir). Bu cümlede فَوْقَ , şibh-i cümle olarak haberdir. Haberi, harf-i cerle mecrurundan oluşan şibh-i cümle olan isim cümlesine örnek: هَلاَكُ الْمَرْءِ فِي الْعُجْب (Kişinin helaki kendini beğenmededir). Bu cümlede فِي الْعُجْب , şibh-i cümle olarak haberdir. Şibh-i cümlelerdeki zarf ve harf-i cerler, mahzûf (hazfedilmiş/atılmış) bir müteallaka bağlıdırlar. Aslında haber olan, şibh-i cümleler değil, mahzuf olan bu müteallaklardır. Örnek olarak verdiğimiz cümleler, bu durumda, الأَزْهَارُ (كَائِنَةٌ) فَوْقَ الْمِنْضَدَةِ ve هَلاَكُ الْمَرْءِ (كَائِنٌ) فِي الْعُجْبِ takdirindedir. Okuma parçasında geçen لَهُ شَارِبَانِ (bıyıklı), فَوْقَهُ قَمِيصٌ (üstünde bir gömlek olan) العَائِدُ عَلَى أَهْلِهِ ووَلَدِهِ كَالْمُجَاهِدِ الْمُرَابِطِ فِي سَبِيلِ اللّهِ cümleleri de, şibh-i cümle olan habere örnektir. Ancak لَهُ شَارِبَانِ ve فَوْقَهُ قَمِيصٌ cümlelerinde başka bir kural sebebiyle haber önce, mübteda sonra gelmiştir. Bu kural şöyledir: Mübteda nekre, haber de harf-i cerle mecrurundan veya zarftan meydana gelen şibh-i cümle olursa, haberin öne geçmesi, mübtedanın da sonra gelmesi gerekir. Haber cümle ve şibh-i cümle olduğunda, mahallen merfu olur.

Özet

İsim cümlesinin öğelerinden olan haberi ifade edebilmek

Arapçada isim cümlesinin ikinci öğesi olan haber, müfred olabilir. Burada

müfredden kastedilen, cümle veya şibh-i cümle olmamasıdır. Mesela, جُدْرَانُهُ

مُتَهَدِّمَةٌ bir isim cümlesidir. جُدْرَانُ mübteda, مُتَهَدِّمَةٌ ise haberdir. Bu tür habere

müfred haber denilir. مُتَهَدِّمَةٌ ne cümledir, ne de şibh-i cümledir.

Haberin türlerini tanımlayabilmek

Haber, Cümle Olabilir: A. İsim Cümlesi B. Fiil Cümlesi.

İsim cümlesinin ikinci öğesi olan haber, cümle olabilir. Bilindiği üzere,

Arapçada iki çeşit cümle vardır. a. İsim cümlesi b. fiil cümlesi.

Haberi, isim cümlesi olan cümleye örnek: خَالِدٌ ثَوْبُهُ جَدِيدٌ (Halid'in elbisesi

yenidir). ثَوْبُهُ جَدِيدٌ cümlesi bir isim cümlesidir. ثوبُ mübteda, جَدِيدٌ ise haberdir.

Bu cümle bir bütün olarak, خَالِدٌ mübtedasının haberidir. Ancak böyle

olabilmesinin bir şartı vardır: Haber olan cümlede mübtedaya giden bir zamir

bulunur. Bu cümlede o zamir, ه dür. Bu zamire, haberi Mübtedaya bağladığı

için râbıt ( رَابِط ) denilir.

Haberi, fiil cümlesi olan cümleye örnek: أَخُوكَ يَكْتُبُ الْوَاجِبَ (Kardeşin ödevi

yazıyor).

Bu cümlede يَكْتُبُ الْوَاجِبَ müstetir faili هو ile birlikte fiil cümlesi olarak,

mübteda olan أَخُو nun haberidir. Dikkat edilirsi, أَخُو mübtedadır, fail değildir.

Fail asla fiilden önce gelmez. Müstetir هو aynı zamanda râbıttır.

Haber, Şibh-i Cümle Olabilir.

A. Zarftan Oluşan Şibh-i Cümle

B. Harf-i Cerle Mecrûrundan Oluşan Şibh-i Cümle

İsim cümlesinde haber, şibh-i cümle olabilir. Şibh-i cümle, ya zarftan, ya

da harf-i cerle mecrurundan meydana gelir.

Haberi, zarftan oluşan şibh-i cümle olan isim cümlesine örnek:

الأَزْهَارُ فَوْقَ الْمِنْضَدَةِ (Çiçekler masanın üzerindedir). Bu cümlede فوق , şibh-i

cümle olarak haberdir.

Haberi, harf-i cerle mecrurundan oluşan şibh-i cümle olan isim cümlesine

örnek:

هَلاَكُ الْمَرْءِ فِي الْعُجْب (Kişinin helaki kendini beğenmededir). Bu cümlede ,فِي الْعُجْب

şibh-i cümle olarak haberdir.

 
Copyright ©arapcaokulu.com